Để đáp ứng yêu cầu về nguồn lao động có kỹ năng nghề, nguồn lao động chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 hiện nay, việc đổi mới sáng tạo, đột phá về công tác quản lý, đột phá chất lượng đào tạo có ý nghĩa quyết định đối với sự phát triển của các cơ sở giáo dục nghề nghiệp. Từ những yêu cầu của thực tiễn, nhà trường xác định rõ quan điểm định hướng về đổi mới sáng tạo trong nhà trường phải gắn liền với việc chuyển đổi số trong giáo dục nghề nghiệp, coi chuyển đổi số là công cụ, nền tảng, động lực cho các hoạt động đổi mới sáng tạo của nhà trường. Để đổi mới sáng tạo tạo ra đột phá về chất lượng, hiệu quả đào tạo, nhà trường cần tập trung vào các nội dung cốt lõi sau:

1. Đổi mới tư duy quản lý sang quản trị chất lượng và hiệu quả, tạo sự đột phá về chất lượng và hiệu quả đào tạo đáp ứng yêu cầu về nguồn lao động chất lượng cao của thị trường lao động là yếu tố sống còn đối với nhà trường 

Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/08/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo. Thực hiện các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước về phát triển khoa học, công nghệ, giáo dục và đào tạo, trước yêu cầu chủ động và tích cực hội nhập quốc tế toàn diện, sâu rộng, yêu cầu ngày càng cao của thị trường lao động, việc nâng cao chất lượng giáo dục nghề nghiệp được đặt ra rất cấp thiết. Các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, đặc biệt là người đứng đầu cần có tư duy đổi mới và chỉ đạo quyết liệt về đổi mới, sáng tạo, thực hiện chuyển đổi số, số hóa các hoạt động từ khâu quản lý, tuyển sinh, tổ chức đào tạo, giải quyết việc làm sau đào tạo, hoạt động khoa học công nghệ trên môi trường số, nắm bắt được thời cơ, vận dụng các cơ chế, chính sách một các sáng tạo để đáp ứng tốt nhất nhu cầu về nguồn nhân lực có kỹ năng nghề, nguồn nhân lực chất lượng cao của thị trường, của xã hội. Để thực hiện thành công hoạt động đổi mới sáng tạo gắn với chuyển đổi số, trước hết cần nâng cao nhận thức của các lãnh đạo, cán bộ quản lý, nhà giáo về vai trò quan trọng và sự cần thiết sớm triển khai chuyển đổi số trong nhà trường nhằm xây dựng, hình thành hệ sinh thái số giáo dục nghề nghiệp, đáp ứng nhu cầu của người học và mọi người dân trong nền kinh tế số, xã hội số.

Chuyển đổi số hoạt động quản trị nhà trường cần phát triển, nâng cấp và hoàn thiện cơ sở dữ liệu đồng bộ, thống nhất, đảm bảo kết nối, khai thác phục vụ xử lý thông tin theo yêu cầu quản lý, quản trị của nhà trường. Số hóa hoạt động của nhà trường, trong đó chú trọng đến quản lý tuyển sinh, đào tạo, đảm bảo chất lượng, phát triển chương trình, giáo trình đào tạo, quản lý nhà giáo, quản lý học sinh, sinh viên, kết nối doanh nghiệp, dạy học trực tuyến, triển khai việc kiểm tra đánh giá kết quả học tập, đánh giá kỹ năng nghề trên môi trường số.

2. Đổi mới về cơ cấu ngành nghề đào tạo, phát triển chương trình, giáo trình đào tạo

Cơ cấu lại ngành nghề đào tạo: Thực hiện đánh giá kết quả, hiệu quả của các ngành, nghề đào tạo hiện có, từ đó loại bỏ hoặc điều chỉnh những ngành, nghề không còn phù hợp. Đồng thời, nghiên cứu nhu cầu doanh nghiệp, nhu cầu của thị trường lao động, xu hướng phát triển công nghệ và kinh tế địa phương để mở mới một số ngành, nghề sát với nhu cầu thực tiễn của thị trường lao động, đặc biệt trong các lĩnh vực đang có nhu cầu nhân lực chất lượng cao như công nghệ AI, Công nghiệp bán dẫn, các ngành dịch vụ.

Phát triển chương trình, giáo trình đào tạo: Xây dựng, phát triển chương trình đào tạo theo hướng mở, hiện đại, linh hoạt phù hợp với yêu cầu của doanh nghiệp và thị trường lao động, đảm bảo cập nhật tiến bộ khoa học kỹ thuật và thực tế sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Rà soát và điều chỉnh chương trình, giáo trình đào tạo theo hướng tích hợp kiến thức khoa học và công nghệ mới nhất, đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động và xu hướng phát triển của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0. Nội dung chương trình đào tạo bám sát với yêu cầu của doanh nghiệp, hoạt động đào tạo phải gắn chặt với các doanh nghiệp, thiết kế chương trình 2+1 (02 năm học tại trường, 01 năm học tại doanh nghiệp), chương trình đào tạo 1,5 + 0,5 ( 1,5 năm học tại trường, 0,5 năm học tại doanh nghiệp, thiết kế chương chương trình đào tạo trình độ cao đẳng học 02 năm đảm bảo phù hợp với đối tượng tuyển sinh và ngành nghề đào tạo. Việc thu hút các doanh nghiệp tham gia vào quá trình đào tạo giúp cho nhà trường tận dụng được các nguồn lực về khoa học công nghệ hiện đại, trang thiết bị thực hành, thực tập, các kỹ thuật viên, chuyên gia của doanh nghiệp tham gia giảng dạy giúp cho học sinh, sinh viên của nhà trường nhanh chóng tiếp cận với thực tiễn hoạt động sản xuất kinh doanh, hình thành và phát triển hoàn thiện các kỹ năng nghề cho học sinh, sinh viên.

3. Đổi mới phương pháp giảng dạy, nâng cao năng lực đội ngũ nhà giáo

Tăng cường sử dụng các phương pháp giảng dạy hiện đại, tích cực, lấy người học làm trung tâm, chú trọng phát triển năng lực tư duy sáng tạo, kỹ năng thực hành (kỹ năng nghề) cho người hoc và khả năng thích ứng với môi trường làm việc thay đổi. Chủ động ứng dụng công nghệ AI, tự động hóa, công nghệ thông tin, kỹ thuật số trong giảng dạy.

Phát triển năng lực số cho đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục nghề nghiệp: Đào tạo, bồi dưỡng, cập nhật kiến thức, kỹ năng số cho nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục nghề nghiệp; Áp dụng hình thức học tập thích nghi, kết hợp hài hòa việc dạy và học trực tiếp tại trường với việc dùng các công nghệ, học liệu số, thiết bị thật, thiết bị ảo, phòng học ảo, cá nhân hóa việc học tập. Chuẩn hóa đội ngũ cán bộ quản lý theo hướng chú trọng kỹ năng quản lý, quản trị, đổi mới sáng tạo gắn với kỹ năng số và trình độ ngoại ngữ đáp ứng hội nhập quốc tế, cử giáo viên tham gia các khóa đào tạo, bồi dưỡng về lĩnh vực bán dẫn, công nghệ AI.

4. Đào tạo gắn với doanh nghiệp và thị trường lao động

Đào tạo đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động, gắn với hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp là hết sức cần thiết để nhà trường có thể tận dụng được các nguồn lực của doanh nghiệp vào trong quá trình đào tạo, đồng thời hướng sinh viên tiếp cận nhanh với các công nghệ tiên tiến, kỹ thuật hiện đại mà các doanh nghiệp đang ứng dụng, tăng cường phối hợp với doanh nghiệp trong lĩnh vực nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ để khai thác tối đa nguồn nhân lực chất lượng cao vào trong quá trình sản xuất của doanh nghiệp. Hằng năm, phối hợp với doanh nghiệp thuộc lĩnh vực ngành nghề đang đào tạo, các cơ sở giáo dục đào tạo có uy tín để cập nhật, điều chỉnh chương trình đào tạo sát với nhu cầu thực tiễn của thị trường lao động. Mỗi chương trình đào tạo có tối thiểu 2 cán bộ quản lý doanh nghiệp tham gia vào quá trình xây dựng và thẩm định.

Mời doanh nghiệp tham gia vào quá trình kiểm định chất lượng đào tạo, đánh giá kỹ năng nghề và xây dựng chuẩn đầu ra để đảm bảo tính khách quan, minh bạch. Thu hút các doanh nghiệp tham gia ký kết hợp đồng phối hợp đào tạo với nhà trường, tăng thời lượng sinh viên được thực tập tại doanh nghiệp từ 20% thời lượng đào tạo trở lên (đối với chương trình đào tạo chất lượng cao tối thiểu là 30%). Nhà trường ký kết các hợp đồng đặt hàng đào tạo theo nhu cầu của doanh nghiệp, hợp đồng hợp tác tuyển dụng lao động sau đào tạo đối với các ngành, nghề phù hợp, tổ chức các buổi tham quan, thực tập tại doanh nghiệp, các khu công nghệ cao, các cơ sở nghiên cứu, giúp học sinh, sinh viên tiếp xúc thực tế với môi trường làm việc hiện đại và các công nghệ tiên tiến.

5. Đổi mới và tăng cường thực hiện các nhiệm vụ khoa học và công nghệ

Để đột phá phát triển khoa học, công nghệ đòi hỏi phải có nhân lực đáp ứng yêu cầu đổi mới, do đó nhà trường cần tăng cường đào tạo nhân lực khoa học công nghệ, khuyến khích cán bộ, giáo viên, giảng viên thường xuyên học tập nâng cao trình độ chuyên môn và khả năng nghiên cứu khoa học. Các đề tài được ứng trong hoạt động đào tạo của nhà trường và trong sản xuất kinh doanh tại các doanh nghiệp, ưu tiên nghiên cứu các lĩnh vực: các công trình nghiên cứu ứng dụng chuyển đổi số, công nghệ tự động hóa, công nghệ vật liệu mới, công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo…; gắn hoạt động KHCN của nhà trường với thực tiễn hoạt động sản xuất kinh doanh tại các doanh nghiệp. Chú trọng nâng cao chất lượng đội ngủ giảng viên, đồng thời khơi dậy tinh thần nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo, yêu nghề, tận tâm, tận tình với người học, đưa hoạt động nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo trở thành nhiệm vụ của mỗi cá nhân.

Như vậy, xuất phát từ yêu cầu đào tạo nguồn lao động có kỹ năng nghề, nguồn lao động chất lượng cao đáp ứng được yêu cầu của thị trường lao động, không chỉ cung cấp cho thị trường lao động trong tỉnh mà còn đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao của đất nước, một trong những giải pháp quan trọng được nhà trường chú trọng thực hiện là đẩy nhanh chuyển đổi số, hiện đại hóa cơ sở vật chất, thiết bị đào tạo, đẩy mạnh đổi mới sáng tạo về tư duy quản trị nhà trường, đổi mới chương trình đào tạo, phương thức tổ chức đào tạo, gắn kết chặt chẽ với doanh nghiệp trong xây dựng chương trình, tổ chức đào tạo, chuyển giao công nghệ hiện đại, giải quyết việc làm sau đào tạo, đào tạo bồi dưỡng nhân lực đảm bảo cho chuyển đổi số một cách hiệu quả, đảm bảo nhân lực khoa học, công nghệ đáp ứng được các yêu cầu của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ IV, góp phần phát triển nền kinh tế số, xã hội số.

ThS. Bùi Văn Dương - Phòng QLKH&HTQT